CİLT KANSERLERİ (MELANOM VE NON-MELANOM)

Melanom, cilde renk veren melanositlerden gelişir ve cilt kanserleri arasında en agresif seyirli tiptir. Erken evrede tanındığında tedavi başarısı yüksektir. Genetik ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı bir hastalıktır.

  • Yüzeyel Yayılım Gösteren Melanom: En sık görülen tip.
  • Nodüler Melanom: Daha hızlı büyür.
  • Lentigo Maligna Melanom: Genellikle yaşlılarda, güneşe maruz kalan bölgelerde gelişir.
  • Akrallarda Yerleşen Melanom (Akral Lentiginöz Melanom): El ayası, ayak tabanı gibi bölgelerde; koyu tenli bireylerde daha sık görülür.

Nedenler

  • UV ışığına bağlı DNA hasarı en temel nedendir.
  • Genetik eğilim: BRAF, NRAS, KIT gibi genlerde mutasyonlar görülebilir.
  • Ailede melanom öyküsü ve açık ten–açık gözlülük risk artırır.

Risk Faktörleri

  • Güneş/solaryum maruziyeti
  • Açık ten, çil yapısı
  • Çok sayıda veya atipik benler
  • Ailede melanom öyküsü
  • Bağışıklık baskılanması

Belirtiler

  • Mevcut bir benin şekil, renk, sınır veya boyut değiştirmesi
  • Yeni ve hızla büyüyen koyu lezyon
  • Asimetri, düzensiz kenar
  • Kanama veya kabuklanma

Korunma

  • Güneşten korunma (gölge, şapka, yüksek SPF)
  • Solaryumdan kaçınma
  • Düzenli cilt kontrolü
  • Atipik benler için dermatolojik takip

Non-melanom cilt kanserleri genellikle daha yavaş ilerleyen ve daha sık görülen cilt tümörleridir. En yaygınları bazal hücreli karsinom (BHK) ve skuamöz hücreli karsinom (SHK)’dur.

  • Bazal Hücreli Karsinom (BHK): En sık görülen cilt kanseri tipidir; lokal invazivdir, nadiren metastaz yapar.
  • Skuamöz Hücreli Karsinom (SHK): Daha agresiftir; güneş, kronik yaralar ve HPV ile ilişkili olabilir.
  • Merkel Hücreli Karsinom: Nadir ve agresif bir nöroendokrin tümördür.
  • Diğer Nadir Tipler: Dermatofibrosarkoma protuberans, kaposi sarkomu vb.

Nedenler

  • UV radyasyonu
  • Kronik cilt hasarı
  • İmmünsüpresyon
  • Bazı HPV tipleri (özellikle SHK için)
  • Genetik faktörler (özellikle nadir alt tiplerde)

Risk Faktörleri

  • Güneşe uzun süre maruz kalma
  • Açık ten ve ileri yaş
  • Bağışıklık baskılanması
  • Kronik cilt yaraları
  • Radyasyon öyküsü

Belirtiler

  • İyileşmeyen yara
  • Kabuklanan veya kolay kanayan lezyon
  • Güneşe açık alanlarda büyüyen nodül/ plak
  • Kaşıntı veya hassasiyet

Korunma

  • Güneşten korunma alışkanlıkları
  • Solaryumdan uzak durma
  • Ciltte şüpheli değişikliklerin erken değerlendirilmesi
  • Bağışıklık sisteminin korunması