KARACİĞER KANSERİ
Karaciğer kanseri dünya genelinde en sık görülen kanserlerden biridir ve özellikle kronik karaciğer hastalığı olan bireylerde ortaya çıkar. Primer karaciğer kanserlerinin büyük kısmını hepatosellüler karsinom (HCC) oluşturur. Hastalık çoğunlukla karaciğer hücrelerindeki uzun süreli inflamasyon ve hücresel yenilenme döngüsünün bozulması sonucu gelişir.
Alt Türler
- Hepatosellüler Karsinom (HCC): En yaygın tiptir. Karaciğer hücrelerinden gelişir ve genellikle sirozla ilişkilidir.
- İntrahepatik Kolanjiyokarsinom: Karaciğer içindeki safra kanallarından köken alır; daha nadir görülür.
- Kombine HCC–Kolanjiyokarsinom: Her iki hücre tipinin özelliklerini bir arada taşır, nadir bir alt türdür.
Nedenler
Karaciğer kanserinin gelişiminde uzun süreli karaciğer hasarı temel rol oynar.
- Kronik Hepatit B ve Hepatit C enfeksiyonları
- Alkolik karaciğer hastalığı ve alkolsüz yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD/NASH)
- Siroz (hangi nedene bağlı olursa olsun)
- Aflatoksin içeren gıdalara maruz kalma
- Genetik faktörler (TP53, TERT, CTNNB1 mutasyonları gibi)
Bu durumlar uzun süre devam ettiğinde karaciğer hücrelerinin DNA’sında hasar birikir ve malign dönüşüm ortaya çıkabilir.
Risk Faktörleri
- Kronik hepatit B veya C
- Siroz
- Aşırı alkol tüketimi
- Obezite ve tip 2 diyabet
- Aflatoksin maruziyeti
- Erkek cinsiyet
- Ailede karaciğer kanseri öyküsü
Belirtiler
Erken evrede belirti vermeyebilir. İlerleyen dönemlerde:
- Sağ üst karın bölgesinde ağrı
- Kilo kaybı ve iştahsızlık
- Yorgunluk
- Sarılık (cilt ve gözlerde sararma)
- Karında şişlik (asit)
- Bulantı ve sindirim şikâyetleri
- Kaşıntı
Korunma
- Hepatit B aşısı
- Hepatit B/C enfeksiyonlarının tedavi edilmesi
- Alkol tüketiminin azaltılması
- Obezite ve diyabet kontrolü
- Aflatoksinden kaçınma
- Sirozu olan bireylerde düzenli ultrasonografi ile takip
